Vitore Stefa Leka-Nena qe fali vrasesin

I nderuar zoti Rufradra


Edhe njehere ju falenderoj shume per sjelljen tuaj njerzore

Nuk ja u paskam derguar kete shkrimin e Alides ( Hisku) me fotografi qe ka bere para dy ditesh ne trieste bashke me Xhuljanen (Jorganxhi)

Pershendetje te gjitha motrave teuta si dhe motrave qe jane ne kete fotografi
Alida e dashur , po te tregoj nje thenie qe ma ka treguar nena ime rahmet past

E pyeti Zoti njerin se kur donte te jetonte ne rini apo ne pleqeri Ky i tha ne pleqeri . vuajti e vuajti gjithe rinine e tij por ama ne pleqeri nuk la vend pa bredhur dhe pa i gezuar vitet duke bredhur boten
Nuk eshte krahasim kjo qe thash as me jeten tende as me te Vitores se ti sidomos do akoma shume kohe qe te kapesh moshen e tret por mu kujtua se te mbaj mend sa ke vuajtur atehere kur duhet te ishe ne kulmin e shkelqimit tend dhe ja Zoti i madh ti hapi dyert e jetes me ate burr zoteri qe dhe pse i huaj dhe ka zakone te tjera nga ato tonat te trajton si princeshe Mua me keni bere shume pershtypje si kopje e sidomos ai si i huaj qe ka aq simpati per shqiptaret dhe i ka ndihmuar si ne kohen e luftes Kosoves si dhe ne kohe paqe


Shpresoj se ne shtator do shikohemi ashtu si e kemi lene ne Trieste me Madin Dhuraten Zhuljanen dhe shpresoj se me ne do jet dhe Albana Termali .Edhe mua me ka bere suprize zoti Baki Ymeri , i cili eshte nisur per ne Tirane dhe kemi lene takim sot mbasdite. Ne qofte se nga antaret e listes Teuta eshte ndonje moter ne Tirane le te vij te me takoj si dhe zoti Petraq Pali , zoti Mina apo kush eshte ne Shqiperi


Te fala dhe pershendetje te gjithve


Luci






Te nderuara motra Teuta kudo ne bote.!
Pushimet mbaruan ,e bashke me to edhe turneu im i bukur neper atdhe dhe ne Ballkan.Si te gjithe ju te nderuara Teuta ,pushimet ne atdheun nene ,kalohen shkelqyshem,panvaresisht nga disa probleme "normale" qe ka dhe do te kete akoma ne atdhe.

Tani baterite i kemi karikuar per nje vite dhe kismet deri vitin tjeter te na gjeje shendoshe e mire..........Turneun tjeter e bera neper Ballkan,per te zbuluar gjurmet e Zonjes sone te madhe Nene Vitores,qe prej kohesh na ka harruar ne listen tone.Ne Trieste ,memdheun e dyte te saj,mbas shume informatave qe munda te mbledh me treguan se Znj.Vitore kish filluar nje turne vizitash neper shoqata te ndryshme ne Diaspore,me ftese te tyre.

U mondova te realizoj nje takim me vajzen e saj znj.Madi....por me kot sepse edhe ajo ato dite ishte e ftuar ne nje festim lertar te nje shoqate Italiane ,si presidente e shoqates "Ecim se Bashku".Ja motra,mendova te vazhdoj me tej kerkimet ,dhe gjurmet me ne fund me cuan ne Slloveni,ku znj.Vitore po kthejej ne drejtim te Triestes.Mbasi lame oren dhe vendin e takimit,erdhi dhe casti i kerkuar prej disa ditesh dhe me ne fund e gjeta mori motra....po po e gjeta.Na priste ne nje restorant te klasit te pare te shtruar gati ,edhe per porosite tona.Deri ne mesnate,mbremja kaloi e paharueshme si gjithnje me tregimet dhe humorin e saj.Te kujtuam disa here me mall moter Madi,sepse ,ne ate mbremje,edhe ti na mungonje shume atje ne buze te Adriatikut. ku kemi lene shume nga kujtimet tona.......


Znj Vitore, ju kerkon te gjithave ndjese ,qe ne kohet e fundit nuk ka qene aktive ne listen tone,por ajo per bamiresite si dhe per moshen,ka qene e ftuar ne shume shoqata neper ,Greqi,Itali Zvicer...etj.
Se bashku u kthyem ne Trieste ku ajo si gjithnje hapi shtepine e saj per ne te tre.Mbas dy ore gjume,kishim lene takim per te pire kafen bashke me nje artiste, pjanisten Dhurata Bejleri,e cila me ftese te moter Madit po kalonte pushimet verore ne shtepine e saj.Ky xhest i joti moter Madi, me renqethi mishin,nga ngazellimi dhe bujaria jote.Bravo.Dhrata eshte nje maestro ne piano dhe une kam ndjekur shume koncerte te saj ne Itali,bashke me te shoqin,trombist,e dajlin 9 vjecar klarinetist,ne Rome e Trieste.E qe thoni ju mori motra kafeja e mengjesit behet me "bisht"e zgjatet duke na sjelle ne tavoline tere familjen e Dhurates,dhe ne fund poeten e mirenjohur Zhuliana Jorganxhiun,miken dhe bashkeautoren e shume kengeve te mija.Mese 40 vjet me lidhin me kete Grua te mrekullueshem ne shpirt e ne letersi.Te zhytur neper kujtime dhe diskutime haruam se kishte kaluar jo vetem kafeja e mengjesit...por edhe dreka.Me kembet qe nuk me benin te largohesha nga keto figura te larta njerezore,dhe pa deshire u ndava duke lene nje cope shpirt pran tyre,e keshtu mora rrugen prej 920km ne drejtim te shtepise sime ,ku me priste nje Alida tjeter,si grua,nene e gjyshe....por jo Alida artiste.Ajo eshte e tille vetem atje ku jane artistet e saj...........Sa kaluam Triesten, na zuri je shi me bresher(sikur donte te lante e te ftohte emocionet e shpirtit) i cili na shoqeroi deri ne shtepi me shume vonese......

Ja pra motra per kete kemi nevoje shume nga ne ,qe te shkojme atje, ku per pak caste te gjejme vehtveten dhe te ngarkojme baterite tona per jeten ne emigracion.Sido qe te jte atdheu yne momentan.ose vellezerit e motrat tona shqipetare.....aty jane rrenjet e krenaria jona,me te cilat mbahemi e ecim kudo ne bote.....

Ju falenderoj te gjithave per vemendjen si dhe ju uroj nje vit te mbare ne shkolle per femijet taj.

Me respekt te vecante per secilen

E juaja D-Alida








Nuk ka me kenaqesi kur takohesh me mikesha shqiptare dhe e thyen sado pak vetmine qe te shkaton emigracioni
Alida ne nje week-end qe e kaloi ne Trieste bashke me mua, Zhuljana Jorganxhiun dhe pjanisten e njohur ne Itali Dhurata Bejlerin


Pershendetje


Vitorja

Nikolla liberali i Cetinjes, sot i DPS_it, a din cka flet?
Prof.Lulash Nika PALUSHAJ
TRIESHJAN
Me banim ne SHBA


Eh, po t’mjeret malesore, apo shqipetare ne Mal te Zi se kush i merr per goje,apo flet per ta. Qe nga Konresi i Berlinit I vitit 1878 e sot, mundohen disa “shqipfolesa”, apo
Malesore qe se meritojne kete terme apo emertim, te vazhdojne ne kuader te Qeverise
Malazeze, qe fati yne te jete aty, ose ta ndaj Cetinja e Podgorica si per lemoshe e gjynah
“me demokraci te tyre te sotme qe tregojne ata”.
Une nuk habitem se cka bane ose vepruen me ne deri me vjetin l990 se ashtu ishin mesue,
pra vite kur filloi Jugsllavia te shperbehet. Vepruan deri ne kete kohe gjithesi deshten, sepse bota shqiptare ishte e izolueme dhe s’ishte e internacionalizuar. Nga ramja e murit
te Berlinit dhe bashkimi i Gjermanise, ishte shenja me e mire per shqipetare se erdhi dita
qe secili te dine se cilin ka babe ose At dhe nane, fe e Atdhe. Me u fol femijeve asht mire se duhet me ua mesue historine e shqipetareve, por kur te detyrojne ose zemrojne ata qe flasin shqip si disa “disa malesore, por edhe te tjere”, si e cfaqi vet Nikolla, ne Gazeten malazeze “Vjesti” para disa diteve, smundem te ngurroje e mos t’ia spjegoj e te
mendoj ne te ardhmen kur te flas ne Parlamentin e Malit te Zi.
Pra ndaj atyre qe flasin si Nikolla i III, i IV ose i V_te e kush e di me radhe i Cetinjes, sepse ky ishte liberal i denje i Sllavko Peroviqit me shoket e tij, deri sa per te shpetue
pushtetin e Millo Gjukanoviqit, ua dha voten DPS-it per Miomir Mugosha qe te jete
kryebashkiaku i Podgorices e per te cilin shperblim, flasin, se mori nje banese. Ishte
fort i papjekur atehere e eshte edhe sot. Ai qe luen me fatin e kombit te vet, i perllos
ata, i genjeshteron, i shet per te tjere; nuk mendon se sa gjak derdhen shqipetaret per
teroje t’v eta, nuk i perfillet gjuhes se nanes dhe rraces qe i takon; as te Zoti ska
meshire dhe eshte i perlyem dhe most te shkoje as ne kishe as ne xhami nese; tenton
te ndaje boten shqiptare, fut konflikte, cmire e inate, spiunlleqe e dame t’medha qe
i perjetoi shqipetaria deri me sot, sa, s’ka popull ne bote qe derdhi aq gjak per trollin
e vet, t’paret, gjuhen dhe vorret e tyre.
Cohet Nikolle liberali i Cetinjes, sot i DPS_it te Qeverise se Malit te Zi per te shpetue
minoritetin malazias ne Kosove, qe te kene mbrojtje me Kushtetute te Shtetit te ri te
Republikes se Kosoves. Po, a e di ti Nikolle, se nga koha e vitit 1878 qe na pushtuen
me dhune me ndihmen e Fuqive te Medha, ska Kushtetute malazeze qe na ka perfshi
si popull etnik te trojeve te veta qe nga Plave_Gucia, Malesi e Kraje me Ulqin.
Thanjet e tyre ishin vetem sy e faqe me ndonji fjali gjoja se edhe te tjeret pervec
malazezeve I kane te “drejtat e barabarta” vetem per te manipulue me ne ndaj
nderkombetareve.
Ja Nikolle, sin a kane perfshi serbo-malazezet ne Kushtetute jugosllave, apo mreterive
te tyre:
Ne kohen e Car Dushanit pushtuen e cka s’bane kudo ne troje shqiptare: dhune, vrasje,
nderrime mbiemnash, marrje pronash, shenderrim i kishave shqiptare n’ato sllave,
terrtisje brezash fisnore te shqipetereve, toponimeve me emna sllave, me vojvode e
kapidana; mite e mitologji sllave qe nga Lufta e Kosoves e vitit 1389 nga turqit e kendej.
Genjeshtra historike sa s’ka???. Gjithe kohen ne vazhdim.
Per t’u shlirue nga turqit dhe me ramjen e perandorise se tyre, botes shqipetare i kushtoi
shume shtrnjte, gje qe po i kushton edhe sot me pasoja te pasheruara; shqipetareve dhe trojeve te tyre u versulen serbo-malazeze, maqedonasit, greket dhe bullgaret me zotin e
Rus. Per te mbrojte trojet e veta dhe popullsine shqipetare, me gjak u la Kosova, Plave-Gucia, Malesia e Mbishkodres, troje te tjera shqipetare ne Maqedoni dhe Cameria nga
Greket. Ashtu dhe me pare ne kohen e Millosh Obrenoviqit, kral Aleksandrit te Serbise
dhe ne vazhdim. E di se gja nuk din dhe skupton. As nuk ke ndjenja dhe meshire, as ne
zemer tema kombetare shqipetare; sepse, ti ka verbue zoti syte si atyre qe me pare kane
vu ne krye kapucin malazias, turk, grek, apo pushtueseve te mevonshem sundimtare.
U leshue kral Nikolla i Cetinjes me marre Shkodren e c’ka sbane per 6 muaj ne kete
Qytet me Rrethina te Mbishkodres? Pse nuk i lexon more dajia i Liberaleve te Cetinjes
dhe DPS-it te pushtetit malazias c’metoda e kolonizime perdoren kunder shqipetareve
ne kohen e Cubrilloviqit ne Kosove, Presheve e Medvegje? Pse nuk e pjek vetin pak
me at politiken tande promalazeze? Na e gjej ose na e difto nji malazias qe vepron
per troje shqipetare apo te drejtat e tyre, ose rastesisht ndegjojne ndonje kenge shqipe?
Ne te kunderten disa “shqipefolesa” ta pyesin vehten sesa e perfillin muziken e tyre?
A din ti Nikolle, se para e gjate gjithe kohes se Kerste Cervenkovskit ne Maqedoni
c’ka perjetuene afer nji miljone shqipetare me perbuzje e malltretime e vrasje ne
trojet e tyne etnike? Edhe sot?
Ty pak po te duket numri i 45oo lule rinie shqipetare kosovare qe vete serbo-malazeze
nen bajonetat e tyre me at marrshim misterioz e tmerrshem i cuen ne Tivar dhe te gjithe
I pushkatuene. Vetem Tivari qe i ka pa me sy, ose nanat e babat e tyre, vete shqipetaret
dine si e kane ndie vehten athere e plage ne zemer edhe sot. Kurre malazezet per kete
nuk kerkuen as kerkojne falje?
Po ta s’pjegoj, se vet Trieshi, bajrak i Malesise sbashku me Kojen; per tu mbrojte nga sulmet malazeze, ne kohen kur dogjen edhe Kucin, dikur shqipetare, sot serb, ne his
tori sulmi njihet “Pohara Kuca” ose “Haraci kunder Kucit”, kane djege e pjeke Triesh,
Koje e Luhar. Mbi 15o ka pase te vdekur. Ngjarja ka ndodh ne Nikmarash te Trieshit, sepse ti vet je nga ajo zone. A din ti se c’ka bani Mbreteria serbo-malazeze kunder Hotit,
Grudes , Kelmendit, Kastrat e Shkrel? Literatura e faktet jane, por ti nuk lexon per shqipetare.
Po ta them te mendosh se vetem me nji rast me 1918, kur mbesin kelmendasit mbi 45 per
Mbrojtjen e ketij bajraku nga serbomalazezet, per 6 muej s’kane mujte tbijte e vet ti vorrosin.
Po ne kete kohe, bile edhe pleq te marrun ne shtrat e mbi 84 vjecar i pushkaton Mreteria
Serbo-malazeze 75 nga bajraku i Hotit ne Bozhaj, sot kufi Mali I Zi- Shqperi, prane
Liqerit te Shkodres. A e vrane Dode Smajlin e Trieshit se nji malazias i kishte shkue
Ne shtepi per tia shpetue jeten, por eshte fjala si miku ne shtepi te shqipetarit. Kjo vrasje
e Dodes me gjithe mikun ne shtepi malazias nga policia malazeze ndodhi ne kohen e
aksionit Stalinist te vitit 1948. Net e njajten kohe vrasin Zef Miliqin e Grudes me tre kushrinje te tjere Lulgjuraj, sepse udbashi malazias Bajo Stankoviqi per Podgoricen i
I gjen Zef Miliqit kumbaren ne shtepi i ardhun nga Hoti, sot pjese nen Shqiperi dhe I pushkatojne te fshati Priften te Grudes. Si Dode Smaji, si Zef Miliqi me kushrinje
kendohen ne kenge si fetyra te ndritura per bese shqipetare dhe jane e mbeten te paharruar. Ne kete kohe vret Udbeja pater Zefin e Hotit me Preke Pulin Gjokaj nga
Mileshi I Grudes. Sa per koecidence me ta krahasue. Ne Rranxa te Vuksanlekajve te
Hotit, Zagorka malazeze me do te tjer malazias, te marrun nga Austro-hungaria, por
Jo nga shqipetaret, e kane nga malazezet permendoren e punuar mbi 3 metra. Po ku
e ka ndonji legjenda historie te Malesise permendoren per trollin shqipetar e ne truell
shqipetar?
A pak pot e duket numri se mbi 2oo mije shqipetare nga Kosova nga vrasjet e torturat
e kohes se Rankoviqit te Serbise shkuane per ne Turqi; Shqiperi apo Europe? Shpejt
e harrove apo se ke logjikue asnjihere trishtimin, egzodin, mjerimin, vrasje e pushkaime
dhunime, cnderime te femrave shqipetare me force ushtarake paramilitare serbo-malazeze? Po vetem sot mbi 17oo te rinjeve kosovare shqipetare as vorri nuk u dihet
dhe sjapin pergjegjesi se n’cropa massive gjinden…? Se per Prekaz te Jasharajve e
Recak dhe kudo tjeter ne Kosove nuk po i logjikueke perse e si dhe per c’ka?
Ne burgun e Jusovaces ne Podgorice, poashtu me pare ne mreteri Serbo-malazeze
25 hotjane jane kalbe. C’ka u bane malesoreve ne kohen e komunizmit jugosllavo-
Enverjan dhe ne kohen e Toger Babes/ A nuk din sa i kushtoi Kosoves dhe shqipetarise
Genjeshtra komuniste jugosllave e Milladin Popoviqit me Dushan Mugoshen e te tjere
ne Konferencen e Bujanjes…?
Tani po ta kujtoj djaloshin 12 vjecar nga Bekajt e Trieshit, kur nga trrahunat, nuk e di
Se ne c’fare rrethanash, u detyruen perinderit qe te mo rriten tensione politike ta falin.
Pra shqipetaret e e fallen gjakun ndaj malazezeve. Nuk kishte nana as baba tjeter.
Edhe djaloshit 17 vjecar ne Podgorice me 1989, 5 huligane te Millosheviqit, vetem
se foli shqip m dy shoket e vet shqipetare; njani nga Kosova dhe tjetri nga Maqedonia
me banim ne Tuz nga ishte dhe vet malesori 17 vjecar. Burrnisht e burr duhet tjesh
per ta tregue t’verteten. E shpetuen ne gjendje kome te pavetedijes dy vellazen
Vukceviq, malazez, te cilet vet deklaruan se e shpetuan si djalosh tue mos dite a eshte
shqipetar apo malazia. Per at vepr kane falnderim. O Nikolla i DPS-it a e pate para
sysh dhe a je ne vetedije se c’ubane vellazenve tane malesore tash dy vjet dhe tash
jane ne burgun e Malit te Zi ne Spuzh sesi policia malazeze ne menyren ma brutale
dhe jonjerezore i masakroi me tortura ne sy te familjeve dhe trishtuen femije, gra
e pleq. Edhe at gezim qe cfaqen per Komunen e Tuzit ua nxune ne fyt. I mbajne
ne burg per tkurdisuna politike malazeze e per te mbajt frige tek shqipetaret tjere
vendas. Ti nuk e din se ajo nuk eshte komune e Malesise me zyre ne Tuz, pervec
nje bashkesi locale; apo urbane e Komunes se Podgorices. Pa Dheun e Zi, toke e
Malesise ajo nuk eshte komune dhe pa kompetenca te kompaktesise se Malesise
Me mire most e jete.
Pse e leshuen 275 te rinje Malesine posa dhe te tjere nga pjesa e shqipetareve nen
Mal te Zi. A vertete nuk mundesh apo nuk don ti japish pergjigjeje shkeumjen e me
se 8mije malesoreve dhe boshatisjen e Malesise dhe nja 30 mije te tjreve shqipetare
nga Mali I Zi. Vite nga 1968, ne kohen e Millosheviqit e Sheshelit te viteve l989
e 1993 e ne vazhdim. Sa per Qeverine Malit te Zi se u bani mire shqipetareve nga
Kosova me rastin e egzodit te t’merrshem, kaluen neper Mal te Zi dhe shkuen ne
treva shqipetare, eshte e vertete. Por most e harrojme se u kem ba mire sa here. Don
Pali me tuzjane I shpeton nga pushkatimi 8oo malazeze te Zetes nga italjanet
Gjate Luftes se dyt boterore. I shpetem gjate Austro-hungarise, u dha Shkodra shqipetare
buke e krype gjate kohes se Italise kur paten nevoje ne besen shqipetare si
cetnike apo partizane.Na vrane e i falme ne bese. Populli shqiptare fale cdo
dite per hir te rajonit e qetesise ne Ballkan e rajonale. Po si nuk kerrkuen kurre
ata falje ndaj nesh.
Te gjitha shkollat shqipe ne Malesi me emna te termit politik sllav, pervec e
Trieshit. Te gjitha toponimet e shqipetareve jane te sllavizueme; ashtu mbiemna te
shumte me prapashtesen “viq”. Programet shkollore me tematike malazeze neper
shkollatku zhvillohet mesimi shqip. Rreth programeve shkollore per te mbrojte
letersine shqipe, personat me vjetin 1981 e kane hanger burgun malazez me me
shume se 3 vjete. Prona e toka shipetarete pakthyeme nga ana e shtetit. Resurset
e Ulqinit i ka marre shteti I Malit te Zi. Se cfare veprash kombetare kane bere
malsoret ne boten e jashtme per kerkesen e te drejave te shqiptareve, per Kosoven,
per te gjitha trojet shqipetare kudo jane dhe Shqiperine sin e Njujork, Vashington
e gjetiu dhe me pretekst edhe per shqipetare nen Mal te Zit te pambrojtun as me
kushtetute e as me ligje, per ty pune e madhe. U gjete ndoshta me ia kalue Athisarit,
ne te cilin document ne Kosove serbomalazezet kane pushtet mbi pushtet, aq te drejta
sa as vet shqipetaret nuk i kane. Bejne c’ka sbejne cdo dite me Beogradin.
Nikolle, ta pata thane gojarisht ne Tuz, gje qe me paten perkrah arsimtaret kur ti vet
ne Kuendin e liberaleve ne Cetinj dhe ku te pranishmeve u drejtove slavish: “Poz-
dravlam ve u ime citave Malesie” C ka do te thote se i pershendete ne emer te te
gjithe Malesise. Tu drejtova tue te thane- Ruej se ti pelset Zoti ma me i pershen
det ne emer te Malesise se nuk te ka autorizue kush-. Per ty as Dede Gjon Luli,
as Memi i Smajlit, as Smajl Martini, Cun Mula, Baca Kurti, vellaznit Ivanaj nga
Bekaj te Trieshit, ministra arsimi te Shqiperise, Tringa e Nora, Halil Haka e Om Haku
Qe me sa e sa te tjere te bajraqeve te Malesise se Mbishkodres u kenduen si leket
e Malesise se Madhe nga Fishta ne “Lahuten e Malesise”, poeti kombetar u rrit me
ta, jetoi me tad he vdiq me ta. Eshte dhe mbeti ylli e drita, pishtari i bashkimit
kombetar. Grecen dhe Deciqin e paten dhe e kane malsoret. Malesia e Madhe ishte flamur dhe Memorandum i vitit 1911 per pavaresi te shqiptarise.
Fisi Gegaj eshte I ndershem dhe bujar. Kam konsiderata te mira per ta.
O, Nikolla i DPS-it, pse nuk i ngjave kushrinit tand, djalit te axhes qe me 1994 ia
Ndesh hunen policit malazias ne Bozhaj, sepse e fyen si shqipetar ne kalimin
kufitar shqiptaro – shqiptar per te hyre ne Shqiperi. Pse nuk i ngjave axhes tand,
Zefit, qe me arsimtaret tjere te Malesise me 1972, vendosen flamurin shqipetar
neper shkolla shqipe…Pse nuk frymezohesh nga vellau i gjyshit s’yt, Atanas
Gegaj, qe ishte professor historie ne Kolegjin e Shkodres te jezuiteve dhe autor i
Vepres shume me vlere mbi Gjergj Kastriotin_Skenderbe??????????.
Nikolle liberali i Cetinjes, sot i DPS-it. Ma gjej nji malazias qe shqipetaret e
prene ne bese…u shkoi jeta ushtareve jugosllav qe rujten kufirin shqiptaro-
shqipetar gjate komunizmit, po edhe sot? Ma trego nji shqipetar qe lirshem
mund te valoje me flamurin shqipetar…? Malaziasi flamurin e tyre kudo ka per
ta hall e value ne duar larte nga Plave- Gucia, Malesi e Kraje me Ulqin, pa iu
fut ferre ne kembe.
Pa shifni cka flitni ti dhe disa shoket tu qe jeni me at politike promalazeze
Pa asnje te mire per shqipetaret nen Mal te Zi; verenje at Kushtetuten e tyre qe nji e drejte me konventa nderkombetare per shqipetare nuk ekziston. Mos na futni grindje ne troje tona ti me disa fanatike tjere sepse gjyshat tane ishin nji Malesi, nji gjuhe shqipe e
Gjak shqipetari per troje shqipetare.
Ti te tjereve jasht Malit te Zi u thue se je shqipetar dhe malesor. Kete emen
ti se meriton ndaj malsoreve tjere, sepse veprimi yt ndaj shqipetareve eshte i kundert.
Marre te qofte.
Sdue dhe as pranoj polemike me ty, sepse ti se meriton, por deshta vetem me
ta spjegue nji pike loti me gjak te derdhun, ne krahasim me ate qe eshte thene neper
shekuj.


Per hir te Malesise se Madhe dhe gjithe shqipetareve.

Lulash Nika Palushaj

PREKE CALI ne Itali ne vitin 1932

PELEGRINAZHI I KATOLIKEVE SHQIPTAR NE ROME NE VITIN 1932

April 16th, 2008

Kur ne nuk sigurojme shtetasit e Shqiperise teritoriale, cdo te thone ata ne trojet e tyre komshinje!?
Ish nenkolonel
Mark Gjonaj

Ne vitet e para te tranzicionit, me te dhenat e sigurimit te shtetit te regjimit te kaluar u arrestuan pese minoritare greke per spiunazh dhe armbajtje pa leje por nuk vonuan shume dhe se gjoja per 'interesa reciproke' te komshiut te jugut, ata u lane te lire sa qe bene me llafe dhe Kryetarin e Gjykates se Larte dhe Prokurorin e Pergjithshem te asaj kohe se gjoja kishin marre rrushfet.
Duke bere nje anallogji me te burgosurit e Malesise nga organet malazeze sikur keto pese minoritare te gjykoheshin nga ana e tyre,a do te silleshin kaqe egersisht sic u sollen me shqipetaret e Malesise duke I terrorizuar nje nate para votimit?. Keto jane ceshtje shteterore dhe gjykohet rast pas rasti; por me siguri se do ti denonin pak por pa I sakatuar si shqipetaret e malesise.
Historikisht nga qendrimi i tyre barbare ndaj fiseve tona e kombeve te tjera; sllavet nuk jane demokrat dhe ne se do ti mbledhe Europa ne vathin e saj, me ato do te kete problem. Ishin sllavet gollofet e pare qe e hengren kallup teorine e komunizmit te servirur nga filozofet dhe ekonomistet perendimore.
Shikojeni perseri, shtetet fqinje te Shqiperise, me pretekste e lajka te ndryshme , akoma nuk e njohin Kosoven; a thue se Europa, NATO dhe Amerika do te na lere te bejme cfare te duam, mbasi te kemi fituar te drejtat tona shekullore. Jo, njehere kete as nuk e ka ne gene kombi jone; qe te bashkohet per te sulmuar te tjeret, i cili ne shekuj ka kerkuar komshillek te mire me fqinjet e tij. Deshmia me e madhe eshte harta e Shqiperise kaq e kafshuar dhe e dhembezuar, duke prere vazhdimesine e territorit me vellezerit tane shqipetare.
Radio locale "Zeri I Atdheut" e dime shume mire se nuk i nxjerre shpenzimet e saje; por fale pronarit qe me patriotizem e perkushtim ja ka arritur qe ta lere ne pune tete ore ne muaj. Njekohesisht dhe bilbili i programit dhe transmetimit ka koinciduar se eshte i papertueshem dhe me gjithe shpirt, si spiker, poet, rapsod e politikan; don ta fuse zerin e saje ne cdo shtepi te emigranteve. Na emocionon, kur drejtori i kesaj radio e ka perseritur qe ky spiker punen qe ben e ka te papaguar. Keshtu mund te themi dhe per veshtiresite qe ka radio tjeter "Iliria".
Por cfare verehet ne praktiken e radios "Zeri i Atdheut"?. Duket sikur ajo mbetet pa ushqimin e duhur te domosdoshem nga jashte; ne rradhe te pare nga intelektualet patriote dhe diaspora. Saqe me te drejte drejtori i saje zoti Cullaj thote qe duhet te degjohet zeri i vete malesoreve per Malesine, sepse vetem kur ta marrin vet ne dore ato me guxim e trimeri; atehere do te ndryshoje Malesia. Jane malesoret qe duhet te blejne cdo pllembe toke, livadhi, zabeli, kullote qe ta kene ne tapite e tyre dhe here pas here duke zbatuar ligjet vendore te Malit te Zi, ti mbjellin, korrin, e ti kontrollojne ato. Sikur dy here ne vite te shkojne eshte e bollshme. Ketu do te diferencohen te paret dhe te prapambeturit e ketij aksionit te madh politiko-patriotik. Perse te lejojme ruset e sllavet te blejne objektet e Ulqinit? A nuk duket se vete shqipetaret si autoritete te vendit po e leshojne me duart e tyre?
Po behen dy vjet qe malesoret mbahen ne burg padrejtesisht. Vetem malesoret me intelektualet e diaspores duhet te zbulojne me lidhjet e tyre se kush jane informatoret; apo agjentet e malesoreve qe rrijne me diasporitet krah per krah; u gjenden "ne gezime e hidherime" bashkemalesoreve, por me thike mbas shpine. Ata jane ketu ne diaspore; ne Malesi apo ne ndonje qytet te Europes. Ka ardhur koha qe nuk duhet te flitet ne pergjithesi per emrat por, duhet vene dhe gishtin se kush jane. Ish-spikeri dhe drejtuesi i radios "Zeri i Atdheut", kohe me pare, zoti Luigj Gjokaj, ka paralajmeruar qe keta shqipfolesa te paftyre sot , neser do ti themi me emra.
Jane intelektualet patriote qe duhet te mbledhin informacion nga deshmitaret e rreme qe do tu dalin gjate procesit gjygjesor dhe patjeter duhet te transmetohen ne kete radio, television, dhe te shkruhet per to. Nuk eshte justifikim ,qe vetem per te thene se malesoret jane krejtesisht te pafajshem, sepse kjo kuptohet. Eshte vene re se sic thote njeri nuk thote tjetri. Asnjeri nga ne nuk eshte ule te pershkruaje kejsen faktike me prova dhe deshmitare okulare qe keta malesore jane nise nga Amerika per te shkuar ne vendin e tyre te ligjshem dhe si shqiptare; dhe qe nje dite para votimit u ndaluan duke i terrorizuar ato dhe gjithe familjet e tyre. Perse te mos dale hapur se kujt i thane ketu ne Amerike lamtumire dhe mire ju gjetshim kur te vijme; ke kane njoftuar nga miqte e tyre ketu ne Amerike, Europe apo ne Malesi; ne cilen agjenci i prene biletat e udhetimit e tjere. Keshtu ngushtohet dhe mundesia e gjetjes se informatoreve malazese dhe kush punon per kete pjese te U.D.B-se mund te jene dhe serb, maqedonas, "miqe" te shqipetareve; sepse ne, asgje mos me pas, dy shoke te keqinje, na i ka lene historia si shqiptare; shkujdesjen dhe mburrjen ne formen e sinqeritetit.
Kam degjuar fjale te mira nga goja e malesoreve ne drejtim te "Atdheut Meme" dhe bejne shume mire qe e perserisin, e kujtojne dhe shpresojne ne te. Por te mos harrojme se lideret e drejtues te djeshem dhe te sotshem kane bashkepunuar me kreret malazeze dhe serb; sa qe dhe takime e biseda pa protokoll jane bere per thyerjen e embargos se naftes per te mbajte gjalle makinen agresive serbe qe po derdhte gjak ne Bosnje e Hercegovine dhe po pregadiste nje kob te tmerrshem ne Kosove.
Askush nuk i vuri me shpatulla per mure presidentin dhe kryeministrin e atyre viteve. Po sot, nuk jane ne gjendje lideret shqipetare te nderhyjne per malesoret; sepse kur kishin nevoje per shqipetaro-amerikanet per perkrahje moralo-ekonomike gjendeshin ne mes tyre. Apo ata jane kthyer ne kasape dhe merren me krime te medha ndaj popullit te vet dhe e kane per ulje te merren me 15 shqipetare te Malesise. Po sa here u jane drejtuar intelektualet e diaspores, deri dhe me letra dhe takime me to si zoti Cullaj, profesor Palushi dhe ne menyre te organizuar si shoqate e Malesise. I eshte thene ambasadorit e gjithe personelit diplomatike ketu ne Amerike qe te mbajne qendrim dhe dokumentat per kete te jene te dukshme. Lideret shqipetare te funksioneve te larta gjate gjithe ketyre viteve kane kryer veprime te dyshimta; por ne asnje menyre nuk i krahasojme me Nenen Shqiperi; te cilet jane te shitur ne nje forme a ne nje tjeter tek te huajt; jane te kompromentuar me to, jane spiune te tyre qe skane te drejte morale as nderkombetare tu thone gje. Biles dhe ne se fqinjet do ti sulmonin, jam i sigurt se do ti kthejne syte menjehere nga NATO dhe Europa. Tashti e kemi me lehte, dhe sic thote nje intelektual i diaspores, "Zot shyqyr" se shpetuam prej zborit dhe gadishmerise per te ruajtur Atdheun dhe qytetaret e saj.
Shikojeni me vemendje me cfare merret parlamenti shqipetar. Gerdeci ishte ne vazhden e ndodhive i cili evidencoi: ate qe organet e sigurise, ushtri, SHISH, SHIU, shishqebab e tjere dhe pika tu bjere se u kane gjetur ca emra vetem me u talle dhe me te kalle daten, ishin te tere jashte lojes. Po perse nuk i shkrijne fare dhe tja kalojne Europes ne kuadrin e "Euleksit" duke hapur tender; kush ta fitoje kete, ti organizoje keto sherbime? Parlamenti shqipetar ka miratuar ligje jo me efikasitet per ti vene ne levizje per funksionet e tyre dhe per vetkontrollin e brendshem. Permbajtja e ligjeve eshte venia e ketyre organeve ne mbrojtje te PD-se dhe te PS-se qe ato te jene te sigurte ne rrugen e krimeve, vjedhjeve, korrupsionit dhe dajak per popullin e shkrete, per ti mbledhe eshtrat dhe kufomat nga deti, rrezervuaret, rrugeve, tuneleve apo sic ishte rasti i fundit, Nevada e Gerdecit. Zoti Berisha mburret per 50 zyrtare te larte qe kane perfunduar ne burg dhe ai do ti fuse te gjithe me ate drejtim qe i ben qeverise dhe prap nuk ka per te rregulluar gje; por te tjeret i rregullojne punet me kryeministrin. Ja pra ligjet e parlamentit shqipetare sa i vene ne pune organet e sigurise. Arratisen nga burgu i Burrelit dy vete te denuar te perjetshem dhe prokuroria fut 9 punonjes policie ne burg duke filluar nga drejtori i burgut; ja pra permbajtja e ligjit.
Ndodhi ngjarja ne Gerdec, gjithe mediat shqipetare me shkrimet e tyre, o burra duhet te fut presidenti dhe kryeministri ne burg; ja ligji i parlamentit shqipetar. Pra ligjeve qe nxjerre ai kuvend jo vetem nuk u vjen era ligje per keto struktura, por edhe ashtu sic jane nuk zbatohen. Mospasja dhe moszbatimi jane njelloj.
Organet e sigurimit te rendit dhe te informacionit, i cdo shkalle qofshin, nese do te "pastrohen" sa here vjen njera dhe tjetra parti politike, ma mire te mos jene. Kur ato nuk jane ne gjendje te zbulojne dhe te parandalojne cdo ortek qe sjell gjeme te madhe ne popull; vetem rendojne ekonomine tjeter, nuk vlejne. Korioziteti i te burgosureve politike tashme eshte shuajtur; se ka rreth 20 vjet qe po i drejtojne keto sherbime dhe do te kalojne dhe 20 vjet te tjera dhe zor e marrin veten. Ata i perdoren keto arme derisa ia kthyen vetes dhe kush eshte demokrat me te vertete e kupton drejte se te burgosurit e ndergjegjes u ndane ne dy grupime te medha nga ish-sherbimi SHIK; grupimi i te denuarve te vertete dhe grupimi i te denuarve, i kthyer ne kontrollues te parit ose i quajturi inteligjent i servisit te sigurimit te shtetit. Dhe ne fakt ne drejtim si ne njeren ane dhe si ne tjetren, jane lider te Partise te Punes te Shqiperise. Ishte PD-ja ajo qe u beri goditjen ma te madhe te denuarve te ndergjegjes. Eshte po PD-ja ajo qe me ca pupla dosjesh qe i kane mbete ne dore; i mban me "shpresa", dhe ne pritjet te hapjeve te tyre. Do te jete kjo parti perseri qe do tju thote neser:- O Shqipetare ku ishit, beme te pamunduren, i hapem dosjet por ato na fluturuan si pellumbat e Vatikanit dhe kesaj rradhe nuk do te drejtojne me qeverine shqipetare por ate te Europes. Pra levizja gjithshka, qellimi asgje, si thelbi I bibles, jezusi do vine sote, do vine neser, te gjykoje te padtrejtit dhe padrejtesite. Ne fakt mjere kush mashtrohet tash 2000 vjete se ai nuk ka per te ardhur kurre, nese nuk eshte peralle e tera; ai ka vdeke dhe nuk ngjallet me per ato qe ecen evolucioni ne natyre. Ndersa per ato qe jetojne me endrra, halucinacione,le ti mbajne syte nga qielli.
Si te djathtit dhe te majtit me ardhjen ne pushtet, i kane pastruar dosjet. Ja dhe me ne fund erdhi koha qe as pjella e PD-se nuk e han me rrenen. Rrena eshte politike dhe politika eshte rrene, me thoshte nje mik i imi i persekutuar.

Nga Al Kapone tek Bin Laden, FBI-ja feston 100-vjetorin

Që prej krijimit të saj më 26 korrik 1908, FBI-ja ka kaluar nga një numër prej pak dhjetëra hetuesish në 30 000 agjentë, duke u ngritur brenda një shekulli në rangun e një legjende botërore। Emrat e J. Edgar Hoover -- njeriu që drejtoi FBI-në për afro 50 vjet, veçanërisht gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe gjatë periudhës së rrëmujshme për të drejtat qytetare dhe ai i Elliot Ness, agjenti që shtriu për tokë gangsterin e njohur Al Capone, janë bërë të famshëm. Policia federale amerikane ka frymëzuar një numër të madh filmash të Hollivudit, ndër të cilët "Jashtë ligjit" (1935) me James Cagney dhe "Heshtja e qingjave" (1991) me Anthony Hopkins.Por "zyra" e investigimit ia dedikon gjithashtu reputacionin e saj jetëgjatësisë, aftësisë për të evoluuar me kalimin e kohës dhe çështjeve të zbardhura me sukses. FBI-ja u krijua nga ministri amerikan i Drejtësisë, Charles Bonaparte, anëtar i degës familjare të Napoleon Bonapartit, që u vendos në Baltimore në Marilend (lindje), dhe që kishte nevojë për detektivë për të hetuar mbi krimet federale për Departamentin amerikan të Drejtësisë, shpjegon historiani i FBI-së, John Fox për AFP-në."Në ditët e saj të para, zyra kishte në ngarkim rreth njëzet lloj çështjesh që shkonin që nga hetimi i krimeve federale deri tek përgjegjësitë e lidhura me sigurinë kombëtare", vijon ai. "Me kalimin e kohës, ndërsa Kongresi vendoste se një gjë apo një tjetër përbënte shkelje të ligjit kriminal federal, juridiksioni jonë u rrit. Dhe FBI-ja fitoi, gjithashtu, terren me krizat e sigurisë kombëtare siç ishin dy luftërat botërore", shton historiani. FBI-ja filloi të tërhiqte vëmendjen e njerëzve në vitet 1930, kur SHBA-ja u përfshi nga një valë krimesh të shkaktuara nga kohërat e vështira të Depresionit të madh. "Zyra u bë e famshme pasi rrëzoi Dillingerin dhe tipat e llojit të tij", saktëson John Fox. Pikërisht gjatë periudhës së kriminelëve të njohur John Dillinger dhe Machine Gun Kelly agjentët e FBI-së filluan të thirreshin "G-Men" (fjalë për fjalë njerëz të qeverisë). Por ishte Lufta e Dytë Botërore ajo që solli rritjen më të madhe të efektivave të saj, duke bërë të kalonin nga disa qindra agjentë në afro 13 000 të tillë. Që nga ajo kohë, numri nuk është rritur shumë, por reputacioni i FBI-së ka mbetur i mirë, veçanërisht në saj të sukseseve të saj, dhe filmave serialë televizivë të frymëzuar prej agjentëve të saj. Ndër to, roli i luajtur nga policia federale në arrestimin e anëtarëve të Ku Klux Klanit, që vranë tre militantë të luftës për të drejtat qytetare, frymëzoi në mënyrë të drejtpërdrejtë filmin "Mississippi Burning" (1989).Lista e 10 të dyshuarve më të kërkuar e hartuar në vitet 1950 numërohet, gjithashtu, ndër këto suksese. Më shumë se 400 fytyra kanë figuruar në këtë listë, ndërsa 95 për qind e të kërkuarve janë arrestuar, saktëson John Fox.Njeriu më i kërkuar në këto momente është shefi i Al-Kaidës, Osama bin Laden, që figuron në listën e atentateve me bombë në vitin 1998 kundër ambasadave amerikane në Kenia dhe Tanzani. Në kërkim që prej prej dhjetë vjetësh, prania e tij në këtë listë, thekson, siç nënvizohet në një raport të Departamentit të Drejtësisë në 2005-ën, paaftësinë e FBI-së për të zbuluar projektin e atentateve të 11 shtatorit dhe të pengonte realizimin e tyre. Dështimi i saj më i madh deri tani ...

Ceca: Vizita me Arkanin në Pogradec

Ceca: Vizita me Arkanin në Pogradec

Me pasaporta të rreme, këngëtarja me bashkëshortin ka hyrë nga Maqedonia dhe ka kaluar një pasdite në lokalet e Tushemishtit। Tava speciale e koranit dhe vizita e tyre e maskuar në qytezën e vogël të Pogradecit

Bardhyl Berberi
POGRADEC- Një nga “kasapët” e Ballkanit, Arkani ka vizituar vendin tonë 12 vite më parë teksa ka hyrë fshehurazi në Pogradec së bashku me gruan e tij, këngëtaren e njohur Ceca. Vizita sekrete është mbajtur e fshehtë për shumë vite dhe asnjë herë nuk janë publikuar detajet e plota të saj. Por vetë Ceca ka pranuar më në fund të rrëfejë për “Shekullin” se si kanë kaluar kufirin në vitin 1996 të magjepsur nga bukuritë shqiptare. Ata kanë hyrë nga Maqedonia dhe kanë drekuar në një restorant peshku.
***
E takojmë Cecën gjatë një koncerti në Maqedoni dhe shfrytëzojmë rastin për të mësuar rreth vizitës së saj sekrete në Pogradec. Por sapo e pyesim për këtë gjë ajo stepet për një çast dhe më pas, tepër e qetë e me një buzëqeshje, na e kthen se nuk mund të quhet vizitë ardhja në atë fshatin turistik të Tushemishtit. Ajo tregon se atë ditë kanë bërë edhe një xhiro anembanë nëpër qytetin e Pogradecit, por pa zbritur në asnjë çast nga makina. “Do të më falësh për datën e saktë- thotë ajo- por ka qenë qershor i vitit 1996 dhe unë isha në Ohër me Arkanin nën shoqërinë e një tregtari të fuqishëm nga Dibra e Maqedonisë. As emri i tij nuk më kujtohet tani, por mbaj mend se fatkeqësisht pas pak kohësh ai u vra. Për këtë mua më erdhi shumë keq. Pra ishim të tre, unë Arkani dhe ai biznesmeni nga Dibra. Unë nuk e njihja vetë, por Arkani e kishte shumë mik. Ishte ideja atij biznesmenit që të shkonim në Shën Naum dhe më pas të kalonim kufirin dhe të hanim një drekë tek fshati i parë sapo kalon kufirin. Arkani nuk deshi në fillim, megjithatë pas këmbënguljes së biznesmenit se ishte një fshat i bukur dhe gatuhej tava e atij peshkut të rrallë të koranit, ai ndërroi mendje. Ushqimin e kishte pikë të dobët”,- tregon Ceca. Këngëtarja mban mend se Arkani ishte shumë i kujdesshëm në lëvizje, por më pas u bind që të përdorte një pasaportë tjetër jo me emrin e tij të vërtetë, por me një emër të rremë. “Edhe unë kisha pasaportë rezervë me identitet tjetër. Në atë kohë i mbanim gjithmonë me vete. Ne lamë makinën tonë luksoze në Ohër dhe kaluam kufirin me një xhip me targa të Ohrit. I gjithë ky inskenim ishin idetë e Arkanit. E kaluam kufirin normalisht pa problem me pasaportat me identitet tjetër dhe u futëm në Tushemisht. Këtu duhet të them se ishte një fshat shumë i bukur, i futur në breg të liqenit. Dukej një fshat i pastër oriental dhe shumë i virgjër. U futëm në një lokal fare pranë kufirit, i cili kishte një hauz të madh uji me peshq. Ishte shumë bukur, dikush që shërbente na tha që uluni këtu tek kjo tavolina ku qëndronte Enver Hoxha për relaks”, tregon këngëtarja serbe.
***
Atyre u pëlqeu ideja që të uleshin në vendin ku më parë kishte qëndruar Enver Hoxha dhe pa hezituar aspak kërkuan menynë e lokalit. “Atje u ulëm nën një tendë të hijezuar midis pemëve rrotull duke pasur në këmbët tona ujin e peshqit. Kemi ngrënë një tavë me Koran që unë do ta mbaj mend gjatë, pasi peshkun e kapën në syrin tonë aty në hauz, si tip pishine, dhe na i gatuan. U kënaqëm tej mase dhe ishte një qetësi e paparë. Më pas bëmë një shëtitje nëpër qytet me makinë pa dalë prej saj. Gjatë shëtitjes më treguan se ky është Pogradeci, një qytet i bukur, por mua m’u duk i varfër me rrugë me gropa dhe ca ndërtesa uniformë”, tregoi këngëtarja serbe. Më pas ata janë larguar sërish në drejtim të Maqedonisë. Ajo që i ka mbetur më shumë në mendje këngëtares, janë fotografitë e shumta që ka bërë me Arkanin në lokalin mes vaskave të peshkut. Fotografitë i bënte biznesmeni nga Dibra.
Si e hetoi komisari Besnik Sana vizitën e Arkanit
Ish-shefi i komisariatit të policisë së Pogradecit në vitin 2002, Besnik Sana, sapo emërohet në Pogradec nis hetimet për këtë ngjarje, që qarkullonte në Tushemisht në formën e një thashethemi. Disa djem të rinj në Tushemisht kishin njohur Cecën pasi ishin adhurues të muzikës serbe dhe veçanërisht të Cecës pasi kanalet serbe ndiqen që nga vitet 1970 shumë pastër në këtë zonë, pa pasur nevojë as për antenë. Ky thashethem e bëri komisarin Sana që ta hetojë këtë ngjarje duke kontrolluar dokumentacionin në doganën e Tushemishtit. Një buzë mbrëmje, duke pirë kafe në Tushemisht, e pyes miqësisht komisarin Besnin Sana deri ku ke vajtur më Arkanin dhe Cecën. Ai pohoi se është në pritje të disa fotove që do të vinin nga Dibra e Maqedonisë e më pas do të plotësohej mozaiku i dosjes hetimore. Por ende pa mbushur gjashtë muaj në detyrë, komisari Besnik Sana transferohet nga Pogradeci.
Jeta ime me Arkanin
Ceca ka qenë e martuar me Arkanin, emri i vërtetë i tij ka qenë Zeljeko Raznatoviç. Arkani ka qenë lideri i grupit famëkeq paramilitar ushtarak “Tigrat” të krijuar në vitin 1995. Tani këngëtarja serbe Ceca, është 35 vjeç, por karrierën e ka nisur që kur ishte 14 vjeç. Në atë kohë ajo ka nxjerrë diskun e parë duke u ngjitur shumë shpejt në majën e suksesit. Fillon të këndojë që në moshën 10 vjeç duke ngjitur shkallët e suksesit me muzikën e saj Turbo –Folk, një version modern i muzikës folklorike serbe. “Muzika është ëndrra ime”, thotë ajo. Ceca ka dy fëmijë me Arkanin, Velikon dhe Anastasian. Pas vrasjes së Arkanit, Ceca arrestohet së bashku me 318 persona të tjerë pjesë e bandës. Ajo akuzohet se ka strehuar Milorad Lukoviç, ish-shefi special i “Beretave të kuqe” dhe mikun e tij Dushan Spasojeviç. Ata mendohet se kanë qëndruar në shtëpinë e këngëtares pak kohë para vrasjes së kryeministrit serb të asaj kohe, Xhinxhiç. Ceca akuzohet gjithashtu se kishte ndihmuar me para familjen e një të dyshuari tjetër që ka qenë në grupin kriminal. Në këto kushte 50 komando me maska dhe automatikë rrethuan shtëpinë e saj në Beograd. Policia sekuestroi një sasi të madhe pajisjesh ushtarake në shtëpinë e këngëtares. Por ndonëse hetimet treguan se Ceca ka qenë në kontakt me dy të dyshuarit para vrasjes së Xhinxhiçit, ajo është lënë e lirë.
***
Këngëtarja vazhdon karrierën e këngës edhe pas vrasjes së të shoqit luan pjesë folklorike. “Është diçka midis Folkut dhe Popit që më tërheq shumë dhe jam krenare për stilin e muzikës sime. Më ngjan shumë me muzikën evropiane”,- thotë këngëtarja. Muzika për Cecën është dashuria e saj e madhe, ajo e çlodh jashtë mase. “Unë jam dëgjuese e madhe dhe të gjitha shqisat e mia janë të lidhura me muzikën”, thotë ajo. Më pas Ceca shpjegon se vdekja e Arkanit ka ndikuar shumë në jetën e saj. “Me Arkanin jetoja si një princeshë dhe isha një lule e bukur për të, por dhe ai bënte gjithçka për mua, për karrierën... por atë natë janari të vitit 2000 që më vranë burrin brenda natës u bëra e fortë tamam si një mashkull. Nuk ishte e lehtë për mua pasi kam pasur një jetë që iu ngjante përrallave dhe realisht me Arkanin kam jetuar si në përrallë, por kuptohet, tani jam e zgjuar nga ky realitet i egër”, tregon këngëtarja. Në bashkëbisedim me gazetarët e shumtë që i drejtonin pyetje pas koncertit Ceca e përshkoi Arkanin si një baba të kujdesshëm të dy fëmijëve të saj.
***
“Ai është një burrë që nuk do ta harroj kurrë. Dashuria ime për Arkanin nuk do të shterojë kurrë dhe deri në fund të jetës sime nuk do të dua ndonjë burrë sa kam dashur Arkanin. Për këtë jam 100 për qind e sigurt”,- tregon këngëtarja. Por ndërkohë që shumë gazetarë i thanë që shumë njerëz mendojnë ndryshe për burrin e saj dhe e quajnë kriminel Ceca përgjigjet qetësisht, por me sy te ndezur, duke thënë: “E di që në Europë e kanë keqkuptuar burrin tim dhe i kanë vënë epitete që atij nuk i shkojnë, megjithatë unë dua të t’ju them juve që burri im ka qenë një patriot i madh i Serbisë. Unë kam qenë një grua e re atëherë, e brishtë e delikate dhe nuk mund të shikoja burrin tim si kriminel dhe si vrasës të lidhur me botën e dhunës dhe të krimit”.

Caushesku si Kaligula

Caushesku si Kaligula

Ndodh herë pa here që, një person me personalitetin e duhur shfaqet si për të vërtetuar se pushteti absolut korrupton absolutisht... Kaligula ishte llagapi i Gaius Cezar Germanikus, i cili, për katër vite që nga 37-41 pas Krishtit ka qenë ndoshta Perandori m i cuditshëm i Perandorisë Romake. Caushesku ishte diktatori i "marrë" i Rumanisë që nga viti 1965, deri në përmysjen e dhunshme dhe ekzekutimin e tij në 1989. Mund t'ju kujtohen pamjet e trupit të tij të vdekur që transmetoheshin të shoqëruara me gëzimin e papërshkrueshëm të turmave në Rumani. Ndërkohë që është e vërtetë se rumunët flasin një gjuhë e cila ngjan shumë me latinishten, Kaligula dhe Caushesku kanë shumë më teër të përbashkëta se sa thjeshtë një gjuhë e vdekur. Ata ishin të dy rrezikshmërisht të cmendur, pa asnjë kufizim në pushtetin që kishin.

Në fillim të vitit 40, Kaligula marshoi me një ushtri në Gol (Francë) dhe grabiti tërësisht banorët e atjeshëm. Ai marshoi me trupat e tij në vijën bregdetare veriore të Gol, gjë që e kish menduar si prelud i pushtimit të Britanisë, por më pas i urdhëroi që të grumbulojnë guaska deti, të cilat i konsideroi si plackën e oqeanit të pushtuar. Kaligula kishte manira edhe për natyrën e tij që e mendonte si hyjnore; në verën e vitit 1940, ai urdhëroi që të ngrihet një statujë e tij në Tempullin e Jeruzalemit, por pas këmbënguljes plot mirësjellje të Herod Agripa, Kaligula e shfuqizoi këtë urdhër që bartte me vete jo pak rrezikshmëri. Popullsisë romake i kish ardhur tashmë në majë të hundës me këtë tiran të marë dhe të paparashikushëm... Kaligula u vra gjatë Lojërave Palatine nga Kasius Kerea, tribun i Gardër Pretoriane, Kornelius Sabinus e të tjerë. Edhe bashkëshortja e Kaligulës, Cezonia si dhe bija e tyre u vranë.

Historitë që thonë se ai kisht ngjitur kalin e tij të preferar deri në rangun e Konsullit në Senat janë thjeshtë të pavërteta, por gjithësesi ofrojnë një ide për atë që njerëzit mendonin se ai ishte në gjendje të bënte.

Me sa duket, marrëzia kriminale kish marrë leksione nga Kaligula, pasi ]Caushesku ia kaloi në shumicën e "aritjeve" të perandorit të dikurshëm. Më poshtë, nodhen pjesë nga Libri Gines i Gafave Historike, me autor Geofri Regan.

"Nën akuzën si i marrë: Fajtor".

Në vitin 1978 nddhi incidenti i "gropës që nuk ishte gropë". Në Bukuresht po ndërtohej nëj stacion i ri nëntokësor për metronë dhe ishte gërmuar një ropë e madhe afro 12 mijë metra kub, në hyrje të stacionit. Megjithatë, një mëngjes, inxhinieri i ngarkuar me mbikqyrjen e projektit u shfaq në punë për të parë që... gropa ishte zhdukur. Aj kish qenë aty një natë më parë, kur ai ishte shkuar në shtëpi në orën 7 të pasdites, por tani në vend të saj kishte pemë, stola parku dhe hapësirë e gjelbër. I tronditur më shumë se i hbitur, inxhinieri së pari vuri në dyshim gjendjen e tij mendore dhe më pas pyeti një prej këshilltarëve të ditatorit se cfarë kish ndodhur. Sic u mor vesh, Caushesku kish planifikuar që të mbante një fjalim mirseardhjeje para studentëve të rinj të politeknikumti të Bukureshtit... dhe donte të ëprdorte parkin. Kështu që, ai urdhëroi të zhdukej gropa deri pas fjalimit të tij. Gjatë gjithë natës, qindra puntorë dhe makina punuan pa pushim për të mbuluar gropën. U shkulën pem nga zona të tjera të qytetit i dhe u mor bar nga pjesë të tjera të parkut për të mbuluar gropën. Puna përfundoi në orën 6 të mëngjesit, 30 minuta përpara se inxhinieri të vinte.

Për akuzën Paranojak: FAJTOR.

Nikolai u bë kaq paranojak ngaqë mendonte se të huajt donin t'i helmonin rrobat, apo që do të merrte një sëmundje fatale nga shtrëngimi i duarve, saqë nisi të veshë vetëm rroba të cilat kishin qenë nën mbikëqyrje në një magazinë të ndërtuar posacërisht e madje një herë i lau duart me alkool pasi shtrëngoi duart me Mbretëreshën Elisabetë. Ai kish marrë me vete carcafët kur ndodhej në Pallatin Bakingëm.

Për akuzën që ngriti një kafsë në nivele të lartë: FAJTOR.

Caushesku ishte disi popullor neë perëndim pasi ishte nëj antisovjetik i palëkundur, dhe atij iu dhanë shumë dhurata prej dinjitarëve që vizitonin vendin e tij. Ndoshta më sikletosësja ishte një titull kalorësiak i dhënë nga Mbretëresha e Anglisë, i cili u revokua vetëm disa orë para ekzekutimit të tij, atëherë kur kish dalë zbuluar natyra e tmerrshme e regjimit. Mes dhuratave të tjera ishte një qen Labrador nga lideri i partisë liberale britanike, Dejvid Stil. Caushesku ia vuri emrin qenit Korbu dhe u dashurua aq shumë pas tij, saqë qytetarët rumunë shumë shpejt nisën ta thërrasin "Shoku Korbu".

Fatkeqësisht, Korbu u bë pjesë e botës së fantazisë së diktatorit, dhe shumë shpejt ai do të shihej tek i bënin xhiro nëpër Bukuresht me limuzinë, me grupin e tij të shoqërimit. Korbu flinte gjithmonë me Causheskun natën. Gjatë ditës, ai linte në Vilën 12A, e kompletar me shtrat, pajisje luksi, televizor dhe telefon... Ambasadori rumun në Londër kishte urdhër të shkonte në Seinsbëri (një supermarket) cdo javë dhe të blinte atje biskota për qen, të cilat më pas dërgoheshin në Rumani në cantën diplomatike. Shumë shpejt, Korbusë i dhanë gradën kolonel në ushtrinë rumune. E gjtihë kjo, në një vend ku të kishe makinë shkrii ishte e paligjshme dhe e ndëshkueshme me vdekje. Për ata që mendojnë se janë histori për të kaluar me të qeshur një pasdite, le të kujtojmë se Caushesku ia kaloi Kaligulës edhe në një tjetër gjë: përmbysjen e tij të dhunshme. Përse? Ja disa arsye.

Në një shtet ku është e mundur të ndalosh makinat e shkrimit, nuk është e habitshme të mësosh se vetëvrasja ishte e vetmja formë shpehjeje e lejuar nga regjimi. Kur qyteti i vjetër u la pas dore nga diktatori për të ndërtuar Bulevardin e Fitores Socialiste, shumë të moshuar u hodhën nga dritaret e shtëpive të tyre dhe u lanë të vuajnë në trotuarë. Reagimi i tyre ishte vetëvrasja...

Gjatë një fushate në 1966 për të rritur numrin e popullsisë duke ndaluar abortin, divorcin dhe kontrollin e lindjeve (ku ky i fundit konrollohej cdo muaj nga gjinekologë) gjërat shkuan shumë keq, pasi dyfishimi i numrit të lindjeve nuk u shoqërua me përmirësime mjekësore. Bebet sëmureshin dhe vdisnin nga mungesa e kujdesit shëndetësor, ushqimet dhe shtretërit në amternitete. Gra të dëshpëruara sfidonin mitrolozët ëpr t'u arratisur drejt hUngarisë, duke lënë pas miliona jetimë të uritur, shumë prej të cilëve të vonuar mendërisht për shkak të neglizhimit. Në vitet '80 vendi u zhyt në një epidemi AIDS-i, e gjitha për shkak të refuzimit të Causheskut për të pranuar se problemi ekzistonte.

Në dhjetor të 1989, ushtria e tij e braktisi për t'u baskuar me protestat antiqeveritare. Ai dhe e shoqja u përpoqën që të arratisen me helikopter, por ata u kapën, u gjykuan me shpejtës dhe më pas u ekzekutuan me plumba kokës. Trupat e tyre të gjakosur u treguan triumfalisht në TV si provë që makthi kishte marrë fund.

Vrasja e Jul Cezarit

Vrasja e Jul Cezarit

Në janar të vitit 49 para Krishtit, Jul Cezari udhëhoqi ushtrinë e tij përtej Lumit Rubikon në veri të Italisë dhe e zhyti Republikën Romake në luftë civile. Rivali i Cezarit, Pompei, u arratis për në Greqi. Brenda tre muajve, Cezari kontrollonte të gjithë Gadishullin italian dhe në Spanjë kishte mposhtur legjionet besnikë të Pompeit. Tani, Cezari po niqt Pompein në Greqi. Cezari arriti të mundë forcate armikut, ndonëse më të shumta në numër, por jo përpara se Pompei të arratisej për në Egjipt. Duke ndjekur Pompein për në Egjipt, Cezarit iu ofrua koka e prerë e rivalit të tij si shenjë miqësie. Përpara se të largohej nga rajoni, Cezari caktoi Kleopatrën si sunduese e Egjiptit në këmbë të tij. Cezari mposhti rivalëte mbetr në Afrikën e Veriut në 47 para Krishtit dhe u rikthye në Romë, tashmë me autoritet të vendosur përfundimisht.

Cezari vijoi të konsolidojë pushtetin dhe në shkurt të 4 pra Krishtit, ai u vetëshpall diktator i përjetshëm. Ky akt, bashkë me përpjekjet e tij të vazhdueshme për t'u veëstolisur me kostumin e pushtetin, ktheu kunër tij shumë prej pjesëtarëve të Senatit. Gjashtëdhjetë prej tyre konkluduan se e vetmja zgjidhje e problemit ishte vrasja e Cezarit.

Vdekja e një Diktatori

Nikolau i Damaskut e shkroi rrëfimin e tij për vrasjen e Cezarit disa vite pas ngjarjes. Ai nuk ishte në fakt i pranishëm kur ndodhi vrasja, por kish patur mundësinë të fliste me ata që kishin qenë aty. Ai ishte mik i Herodit të Madh dhe mblodhi informacione gjatë një vizite në Romë. Mendohet që rrëfimi i tij të jetë i besueshëm.

PLANI: "Komplotuesit nuk u takuan asnjëherë haptas, por ata u mblodhën disa herë në shtëpitë e njëri-tjetrit. Pati shumë diskutime dhe propozime, sic mund të mendohet, ndërkohë që ata shyqrtonin se si dhe ku ta ekzekutonin planin e tyre. Disa sugjeruan që ta bënin atentatin ndërkohë që ai shëtiste përgjatë Rrugës së Shenjtë, që ishte një prej shëtitjeve të tij të preferuara. NJë tjetër ide ishte që të kryhej gjatë zgjedhjeve, në nëj rast ku do të kalonte nj urë për të shkuar dhe emëruar magjistratët në Kampus Martius; ata duhej caktonin shuma për disa që do ta shtynin nga ura, dhe të tjerë që do të shkonin ta vrisnin. Një plan i tretë ishte që të pritej për një shfaqje gladiatorësh. Avantazhi i kësaj do të ishte se, për shkak të shfaqjes, nuk do të kishte dyshime nëse do të vërehej prania e armëve para atentatit. Por, shumica ishte që ai të vritej ndërkohë që qëndronte ulur në Senat, aty ku do të ishte i vetëm pasi josenatorët nuk do të pranoheshin, dhe ku komplotuesit e shumtë do të fshihnin kamat poshtë veshjeve. Ishte ky plani që fitoi".

BRUTI BIND CEZARIN: "...miqtë e tij ishin të alarmuar nga disa zëra që kishin dëgjuar dhe u përpoqën ta ndalojnë që të shkojë në Senat, ashtu sibnë edhe doktorët, pasi ai vuante nga një prej maramendjeve të herëpashershme. E shoqja, Kalpurnia, e cila ishte e trembur për shkak të disa vizioneve që kish parë në ëndrra, iu qep pas dhe i tha se nuk do ta lejonte të dilte atë ditë. Por Bruti, një prej komplotuesve që atëherë mendohej se ishte nëj mik i tij i ngushtë, erdhid he i tha: 'C'është kjo, Cezar? A mos je burrë që i kushton vëmendje ëndrrave të një gruaje si dhe thashethemeve të budallenjve, e të fyesh Senatin duke mos dalë, megjithëse ai të ka nderuar dhe është mbledhur posacërisht për ty? Më dëgjo mua, lëri mënjanë parandjenjat e të gjithë këtyre njerëzve dhe eja. Senati ka që në mëngjes në seancë, duke të pritur'. Kjoe bindi Cezarin dhe ai u nis".

OGURE TE KEQINJ: "Përpara se të hynte në sallë, priftërinjtë i sollën viktimat për të bërë atë që do të ishte flija e tij e fundit. Ogurët ishin qartësisht të pafavorshëm. Pas kësaj flije të pasuksesshme, priftërinjtë bënë të tjera për të parë në do të dilte dicka më e përshtatshme, nga at që ishin zbuluar tashmë para tyre. Në fund, ata thanë se nuk ishin në gjendje të dallonin me qartësi qëllimet hyjnore, pasi kishte ndonjë shpirt transparent, të keq që fshihej tek viktimat. Cezari, i mërzitur e braktisi parashikimin e të ardhmes për në perëndim, ndonëse priftërinjtë vazhduan me përpjekjet e trye.

Vrasësit e pranishëm u kënaqën nga kjo, ndonëse miqtë i kërkuan Cezarit ta shtynte takimin e Senatit për atë ditë për shkak të asaj që kishin thënë priftërinjtë, dhe ai ra dakord. Por, disa shërbëtorë erdhën dhe i thanë se Senati ishte mbushur plot. Ai u hodhi një sy miqve, por Bruti iiu afrua sërish dhe i tha: 'Eja, zotëri i mirë, mos u kushto rëndësi dërdëllitjeve të këtyre burrave, dhe mos shty atë që Cezari dhe pushteti i tij kanë paracaktuar. Zgjidh kurajën tënde si ogurin e preferuar". Ai e bindi Cezarin me këto fjalë, e kapi nga dora e djathtë, dhe i priu drejt Senatit, që ishte shumë pranë. Cezari e ndoqi pas në heshtje".

SULMI: "Senati u ngrit në këmbë në respekt të postit të tij kur e panë të hyjë. Ata që kishin pjesë në komplot qëndruan pranë tij. Ngjitur me të skoi Tiliu Cimber, vëlai i të cilit ishte dëbuar nga Cezari. Nën pretekstin e një kërkese të modeste nga vëllai, Cimber u afrua dhe e kapi nga manteli, me sa duket për të treguar një xhest edhe më pozitiv. Cezarid onte të ngrihej dhe të përdorte duart, por nuk u lejua nga Cimber dhe nisi të shfaqë irritim. Ky ishte momenti që të tjerët të ndërhynin. Të gjithë nxorrën me shpejtësi kamat dhe nxituan drejt tij. I pari, Servilius Kaska e goditi me majën e kamës në shpatullën e majtë, pak mbi klavikul. Ai kish shënjestruar pikërisht klavikulën, por në nxitim e sipër nuk ia doli. Cezari u ngrit për t'u vetëmbrojtur, dhe nëpër poteren e krijuar Casca i thirri në greqisht vëllait. Ky e dëgjoi dhe nguli kamën e tij në brinjë. Pas në momenti, Kasiusi e preu në fytyrë dhe Decimus Bruti e goditi në anë. Ndërkohë që Kasius Longinus përpiqej t'i jepte një tjetër goditje, i shkau dora dhe goditi Markus Brutin në dorë. Minuci gjithashtu nuk qëlloi dot në trupin e Cezarit dhe goditi Rubriusin në kofshë. Ishin disa burra që bënin betejë kundër tij.

Pas gjithë plagëve të marra, ai u shemb në këmbët e statujës së Pompeit. Të gjithë dukej se donin që të kishin kontributin e tyre në vrasje, dhe nuk mbeti asnjëri pa i dhënë nga një goditje n trup ndërkohë që ai rrinte aty shtrirë deri kur, i plagosur tridhjetë e pesë herë, mori frymë për herë të fundit".

Sikur të vinte fundi...

Sikur të vinte fundi...

TED GUP

Projekti njihej si Misioni Avanpost - një prej sekreteve më të fshehtë të Luftës së Ftohtë. Duke filluar nga mesi i viteve '50, një njësi elitë pilotësh helikopterësh dhe ekuipazhi, Skuadroni 2857 u vendos në Bazën e Forave Ajrore "Olmsted" në Pensilvani, duke u shfaqur si një ekip shpëtimi për ushtarakë dhe civilë në fatkeqësi. Misioni i tyre i vërtetë, shumë sensitiv saqë vetëm pilotët dhe komandanti i bazës kishin dijeni, ishte të shpëtonin Presidentin Duajt Aizenhauer - dhe më vonë, Xhon Kenedi, Lindon Xhonson dhe Ricard Nikson - në rast të ndonjë sulmi bërthamor. Të vendosur jashtë rrezes së ndonjë sulmi të mundshëm bërthamor në Uashington, ata duhej të uleshin me shpejtësi në oborrin e Shtëpisë së Bardhë, atëherë kur do të ndihej afrimi i ndonjë sulmi dhe do të largonin që andej Presidentin, për ta dërguar në ndonjë prej bazave të shumta në mae, apo në anijen e komunikimit, USS Northampton, në bregun e Atantikut.

Pilotët ishin gjithashtu të gatshëm që të bënin pëprjekje shpëtimi në rast të ndonëj sulmi bërthaor. Në bordet e helikopterëve të trye ata mbanin pajisje dekontaminimi si dhe leva dhe fenerë me acetilen, pr të depërtuar nëpër murete bukerit presidencial, që ndodhet nën Shtëpnë e Bardhë. Ata bënin seanca praktike me kaskat e pajisur me xhama kundër diellit për të mbrojtur sytë nga blii i fuqishëm i bombës atomike, dhe ishin të veshur nga koka tek këmbët me veshje mbrojtëse shumë të rënda - cizme, dorashka si dhe kostume prej gome, të ndërthurur me plumb për të bllokuar rrezatimin. Ata mbanin kostume antirrezatim në cant për Presidentin dhe Zonjën e Parë. Nëse piloët nuk do të mundnin të mbërrinin në bunker përmes rrënojave, një njësi e dytë shpëtimi qëndronte e gatshme me pajisje të rënda, duke përfshirë vinca, për të nxjerë Presidentin. Në vitet gjashtëdhjetë, skuadroni u vendos në Bazën e Forcave Ajrore "Dover", në Delëuer, dhe qëndroi deri në 1970.

Misioni Avanpost ishte vetëm një fragment i një plani shumë të madh dhe të fshehtë për ditëne fundit, projektuar nga zyrtarë të lartë të SHBA, të cilët e kaluan jetën duke u përgatitur për të pamendueshmen - luftën bërthamore. Misioni i tyre: të garantonin mbijetesën e qeverisë së SHBA, të ruanin rendin dhe shpëtonin ekonominë pas ndonjë sulmi të mundshëm bërthamor. Të tjerë ishin ngarkuar me shpëtimin e trashëgimisë kulturore të vendit, që nga Deklarat e Pavarësisë, deri tek kyeveprat e pacmueshme të Gaerisë Kombëtare të Arteve. Pas fundit të Luftës së Ftohtë, shumë prej atyre që atë kohë ishin pjesë ekëtyre ekpeve nisën të thyejnë heshtjen. Të ndodhur përballë tmereve të luftës atomike, ata përgatitën plane të detajuar si dhe rregulla që, ndërkohë që përpiqeshin të ruanin qeverinë kushtetuese, nga ana tjetër do të kishin transformuar radikalisht institucionet politike dhe sociale të vendit.

Ajo që ata parashikonin kishin në mendje ishte një Amerikë e "ngrysur" jo vetëm nga lufta bërthamore, por edhe nga vendosja e ligjit të luftës, racionalizimit të ushqimeve, censurës dhe pezullimin e shumë lirive civile. "Do të a duhej ta drejtonim këtë vend si një kamp të madh - të vënë nën regjim", u tha Aisenhauer këshilltarëe të tij, në një memo sekrete të vitit 1955. Kjo nuk është një cështje vetëm për interes historik. Shumë prej ligjeve të vendosur për "ditën e fundit" do të viheshin gjithësesi në praktikë në rast të ndonjë sulmi bërthamor edhe sot dhe, ndërkohë që përgatitjet për shpëtimin e liderëve të vendit si dhe thesarit kulturor mbeten, përpjekjet për të mbrojtur populsinë civile u braktisën disa dekada më parë.

"Futu dhe fshihu" në Shtëpinë e Bardhë

Për ata që janë shumë të rinj të kujtojnë kulmin e Luftës së Ftohtë, mendoni këtë: në 1960, afro 15 mijë shkolla të mesme ishin pajisur me pajisje për monitorim rrezatimi. Filmt "futu dhe fshihu" që tregonin se si duhej të veproje në rast të ndonjë sulmi bërthamor ishin pjesë e kurrikulës së shkollës fillore. SHBA kishte shpërndarë 55 milionë karta me madhësinë e portofolit, me udhëzime se cfarë duhej të bëje në rast sulmi. Vendstrehimet në oborrete pasëm të shtëpive ishin të zakonshëm. Zyrtarë të lartë në Uashington merrnin një numër telefoni për raste emergjencash, i cili anashkalonte sistemin komercial dhe i lidhte direkt me oepratorët e krizës, të cilët e dinin që nëse telefonuesi do të thoshte fjalën e koduar - FLASH - kjo nënkuptonte se telefonata ishte "esenciale për mbijetesën e kombit". Asnjëherë larg syrit të residentit ishin Dokumentat Presidencialë të Veprimeve të Emergjencës dhe "Plani D", ose zgjedhjet e tij për të reaguar në rast të nëj sulmi bërthamor.

Plani i fundit të botës mori formë gjatë administratës Aizenhuer, duke "pjell" nj burokraci të tërë si dhe një rrjet ndërtesash qeveritare nëpër kryeqytet, në atë që u bë i njohur si Harku federal. Cdo vit, qeveria kryente ushtrime stërvitore në të cilët mijëra oficerë reagonin sikur të ishte duke ndodhur në sulm real bërthamor. Aizenhauer dhe kabineti i tij mblidheshin në Raven Rock, ose "Pentagoni i nëndheshëm" pranë Getisbërg, Pensilvani që njihej me emrin e koduar "Vendi R", ose në Maunt Uedhër, një bunker pranë Berrivil, me emrin e koduar "Pika e Lartë". Posta komande ajrore dhe anije të përforcuara me pajisje komunikimi qëndronin në gatishmëri për të marrë Komandantin e Përgjithshëm dhe këshilltarët e tij. Edhe kongresi kishte vendin e tij super të fshehtë që ndodhej poshtë Greenbrier, një hotel me pesë yje në Uajt Sulfur Springs. I pajisur me sallat e veta të Senatt dhe kOngresit, si dhe një holl shumë të madh për seancat e përbashkëta, ndërtesa mori emrin e koduar "Kasper" dhe vetëm njëzetë apo tridhjetë anëtarë të Kongresit kishin dijeni për ekzistencën e saj.

Shumë pak njerëz e kuptojn më mirë skenarin e ditës së fundit të botës se sa Bernard Gallager. I njohur për miqtë si bad, ai ishte një pilot i Komandës Strategjike Ajrore dhe ka shërbyer si drejtor i Maunt Uedhër për 25 vite. Sot 70 vjecar, ai është i vshur me një kapele kaubojsësh, nget një Mustang ngjyrë rozë të vitit '65 dhe është një patriot i palëkundur. Si një testues i "resë atomike", ai fluturoi përmes kërpudhave gjatë 13 shpërthimeve bërthamorë të SHBA në 1952 dhe 1953. Për të matur rrezatimin që kalonte mes tij, ai gëltiti një pllakë me rreze X të veshur me vazelinë dhe e mbante atë përmes një spangoje që qëndronte varur jashtë gojës së tij gjatë fluturimit.

Në vitin 1956, gjatë krizës së Suezit, Gallager qëndronte në kabinën e një F-84 Thunderjet në Bazën e Forcës Ajrore Mbretërore Bentuotërs në Angli, me një bombë atomike të montuar në avionin e tij. Në gatishëmri të lartë, ai priste pë rnjë komandë të vetme për t'u ngrtur në ajër. Shënjestra ishte një aerodroom finlandez, një që përndryshe do ta përdornin sovjetikët. "Unë nuk mendoj se nejrëzit e kuptojnë se sa pranë luftës bërthamore ishim ne", thotë ai. Nga viti 1958 deri në 196, ai ka qenë komandant skuadroni i Misionit Avanpost, detyra e të cilit ishte të shpëtonte presidentin nga sulmi bërthamor; tre vjet më vonë, shkoi në Maunt Uedhër.

Ndonëse Galager e ka kaluar jetën duke u përgatitur për luftë bërthamore, ai ka shumë pak iluzione për domethënien e saj. "Gjatë viteve, ne kemi reaguar gjithmonë sikur do të ishim në gjendje të përballonim një sulm bërthamor", thotë. "Unë nuk mendoj se njerëzit - apo edhe zyrtarët e lartëtë qeverisë - e kanë idenë se cfarë do të bënte nj armë bërthamore me peshë disa mijëra megatonë. Do të riktheheshim në epokën e gurit. Eshtë e paimagjinueshme".

I fshehur nën një mal shkëmbinjsh të gjelbër super të fortë, Maunt Uedhër ka qenë një vend grumbullimi për nkabinetin dhe punonjës federalë - dhe ka qenë për një kohë të gjatë një strehë e sigurtë për Presidentin. J. Leo Burasa, paraardhësi i Gallager kujton ditn kur Aizenhaueri e thirri në Zyrën Ovale dhe i foli për Maunt Uedhër. "Pres nga njerëzit tuaj që të mbtojnë qeverinë tonë", i tha Aizenhuer. "Ti e di shumë mirë që do të jem aty sapo të mundem". Në maj 1960, Aizenhauer dhe kabineti i tij u mblodhën në Maunt Uedhër si pjesë e një stërvitjeje. Burasa thotë se ishte ai që hyri në sallën e kabinetit dhe i dorëzoi Aisenhauerit raportin e telegrafuar që e informonte se Bashkimi Sovjetike kishte goditur dhe rrëzuar Frensis Geri Pauers, pilotin e avionit spiun U-2. Përgjigja e Aizenhauerit: "Do të jem bir kurve".

Njëzetë e katër orë në ditë, nga ky vend gjurmohej vendndodhje e atyre që ishin në linjë për ta pasuar Presidentin. Nëse SHBA do të ndodhej nën rrezik sulmi, Sekretarët e Kabinetit dhe Gjykatësit e Gjykatës së Lartë - dhe në varësi të rrezikut, edhe vetë Presidenti - do të merreshin e avionë dhe silleshin këtu. Me të mbërritur në strehim, kulla e helipadit do të përgjigjej "Bluegrass Toëer". Përpara se të lejoheshin përmes derës së madhe dhe shumë të trashë e të celiktë, zyrtarët do të duhej të tregonin kartat speciale të identitetit. Nëse do të mbërrinin pas një sulmi bërtamor, do të kontrollohshin për rrezatim. Cdokush që do të kish rrezatim, do të shkaktonte ndezjen e një serie sensorësh, duke bërë të bjerë një zile dhe një dritë e fuqishme - e verdhë ose e kuqe në varësi të nivelit të radioaktivitetit. Ata që kishin qenë më shumë të ekspozuar do të përcilleshin në dushe dekontaminimi dhe do të laheshin me sapun mjkues. Rrobat e trye do të digjeshin dhe ata do të visheshin me rroba ushtarake. Karroca elektrike t konvertuara në ambulanca do të bënin bënin rrugën vajtje-ardhe në spitalin e nëndheshëm të strehimit.

Galager thotë se dikur i shkroi një memo ekipit përzgjedhës të strehimit, ku bënte të artë se përvec presidentit dhe pasardhësit të tij, jeta e asnjë individi nuk do të konsiderohej më e vlefshme se sa ajo e një tjetri. Pacientë me plagë shëprthimi apo djegie, trajtimi i të cilëve kërkonte kohë dhe do të kish qenë në kurriz të jetëve të të tjerëve, do të'u viheshin shenja ngjyrë blu dhe atye nuk do t'u ofroheshin masa të jashtëzakonshme të shpëtimti të jetës. Strehimi ishte pajisur me një krematorium. Aty ndodheshin armë automatike, dhe Burasa thotë se do të kish zbatuar edhe një urdhër të mundshëm për të qëlluar me arë zjarri për të mos lejuar askënd jashtë strehimit - qoftë edhe pjesëtarë të familjeve të zyrtarëve - që të hynin. Ai udhëzoi gjithashtu stafin që sabotatorët dhe ata që hapnin teashe duhej të dilnin jashtë. "Rrezatim apo jo, nxirrini përjashtë", i kish thënë ai stafit.

Maunt Uedhër mund të mbante dy, madje tre herë më shumë nejrëz nga numri i krevateve - disa mijëra në total. Vetëm presidenti, Sekretarët e Kabinetit dhe gjykatësit e Gjykatës së Lartë kishin vendstrehime privatë. Aizenhauer kishte foto të familjes në tryezën e tij. Një dyshek terapeutik u vendos më vonë për shkak të shpinës së sëmurë të Kenedit. Për ata që nuk mund të ëprballonin stresin, në strehim ndodheshin sedativë si dhe një qeli izolimi, të pajisur me një dritare vëzhguese. NJë zyrtar i vuri emri "dhoma e gomës" dhe ka thënë se aty kishte këmisha të forcës jashtë dyerve - gjë që Gallager e mohon. Aq i plotë është niventari i strehimit, saqë tani ai përfshin edhe pilula pë kontroll lindjesh - jo për shkak se është parashikuar ndonjë aktivitet i mundshëm seksual, por që zyrtaret femra nuk do të ndërprisnin cikline trye të marjes së pilulave.

Deri disa vite më parë, një stacion i nëndheshëm meteorologjik ofronte raporte të përditshme në lidhje me drejtimin e erës dhe shpejtësinë, duke ofruar mundësi për studimin e modeleve të mundshëm të rezatimit. Studio televizive strehimit gjigant ishte përgatitur për t'i ofruar presidentit - ose pasardhësit të tij - një audiencë globale përms Sistemit të Transmetimti të Emergjencës. Përgjatë gjithë kohës së administartës Aizenhauer - dhe për shumë vite më vonë, në një kasetë ndodheshin të rregjistruar fjalime të Presidentit Aizenhauer dhe të famshmit Artur Godfrei. Mesazhi i pararregjistruar ishte konciz: Vendi ndodhet nën një sulm bërthamor, por qeveria vazhdon të funksionojë. Gjithashtu, një numër gazetarësh të lajmeve që ishin betuar për ta mbajtur të fshehtë kishin rënë dakord të shoqëronin presidentin në vendin e strehimit që ai do të zgidhte, si dhe do të ofronin emrat dhe fytyrat e trye të njohura për të qetësuar audiencën e mbijetuar.

Në një tjetër sallë ndodhej super i fshehti Alarm i Bombës, një sistem sensorësh dhe telash bakri që përshkonte të gjithë vendin dhe që reagonte sapi pikaste trysni të madhe, nxehtësi dhe ndriçim. Në një hartë të madhe të SHBA, të mbushur me llampa të vogla, ndizej menjëherë një dritë e kuqe, për të treguar vendin e një shpërthimi bërthamor. Në majë të malit, një sasi kamerash që komandoheshin në distancë dhe sensorësh rrezatimi monitoronin zonën. Një goditje bërthamore aty pranë do të zhdukte në çast ato pajisje, por strehimi ishte pajisur me sensorë rezervë rrezatimi që mund të nxirreshin jashtë malit. Kishte gjithashtu edhe "zhbirues" nejrëzorë nga forcat e sigurisë, që do të visheshin me kostume të gomuar kundër rrezatimit dhe do të dilnin për të testuar ajrin.

Vetëm një herë, ndodhi që ndërtesa të hynte në gatishmëri të lartë - në 9 nëntor 1965, kur një problem me energjinë elektrike shkaktoi black out në pjesën më të madhe të verilindjes. Burasa thotë se në atë kohë, u tremb se mos kjo shkaktohej nga ndonjë sulm bërthamor kirurgjik. Urdhëri i tij: "Raportoni menjëherë në bazë". Flota e autobusëve të vendstrehimit u shpërnda menjëherë për të mbledhur 200 e ca punonjësit që jetonin në atë zonë. Deri atëherë, zyrtarët ishin druajtur se stafi nuk do të vinte, për arsye se familjarët e trye nuk do të strehoheshin. Por atë ditë, më shumë se 80 % e stafit iu përgjigj thirrjes. Burasa e vuri edhe një herë strehimin në gjendje gatishmërie të lartë, pas vrasjes së Kenedit në 1963. Çuditërisht, Maunt Uedhër nuk u vendos në gatishmëri gjatë krizës së raketave me Kubën, ndonëse situata u monitorua vazhdimisht.

Kujdes derrat

A do të kish funksionuar plani? Një studim i 1962 i kryer për llogari të Pentagonit ekzaminonte vendndodhjet gjatë ditë s dhe natës të dhjetëra zyrtarëve në linjën e hierarkisë presidenciale, dhe konkludonte se ata ishinn shpesh herë brenda rrezes vrasëse të një sulmi bërthamor kundër kryeqytetit. Me një armë 100 megatonë, një helikopter që ndodhej kudo brenda rrezes 50 milje nga Shtëpia e Bardhë do të ish shkatërruar në fluturim, vërente raporti. Gjatë një prej simulimeve të "Ditës së fundit", Aizenhauer u largua me një eksortë nga Uashingtoni. Teksa i afrohej vendstrehimit, një kamion i mbushur me derra hyri në rrugën e ngushtë. Eskorta u ndal dhe autoritetet detyruan kamionin të sprapsej lart në mal dhe matanë hyrjes së vendstrehimit. Aizenhauer qeshi kur mendoi që plane të tillë, të përpunuar kaq gjatë, mund të shkatërroheshin prej disa... derrave.

Uashingtoni Liqen

Detyra për projektimin e rrugës së largimit të Aisenhauerit nga Uashingtoni iu ngarkua ndihymësit për cështjet detare, Eduard Beach. Detya e tij u bë edhe më e vështirë duke patur parasysh prognozën e zymtë që ofrohej në rast se Uashingtoni do të goditej nga një bombë sovjetike me hidrogjen. "Nuk do të zhdukte lumin Potomak", thotë Beach, "por me siguri që do të shkaktonte një gropa gjigande aty ku dikur kish qenë Uashigntoni. Aty do të kishim një liqen të thellë, kështu që vendstrehimet në Uashington nuk do të ishin aspak të dobishëm. Edhe po t'i shpëtojhe shpërthimit, me siguri do të mbyteshe". Kështu që Beach dhe të tjerët, nisën të shtrydhin imagjinatën për të kërkuar rrugë të tjera shpëtimi.

Një prej skemave më kreative: Beach i kërkoi qeverisë të ofronte një anije luftarake të Luftës së Dytë Botërore të restauruar, dhe ta ankoronte në Kantienin e Marinës në Potomak. Presidenti do të transportohej për aty me limuzinë - një ose dy kadillakët ngjyrë të zezë - në një pikë të paracaktuar në lumë, aty ku do ta priste anija. Pasi të lundronte larg zonës së shpërthimit, presidenti do të takohej me agjentë të shërbimit të fshehtë dhe do të shoqërohej në një prej tre postave të nëndheshme të komandës. Anija, sëbashku me një postë komande ultrasensitive të nëndheshme në Merilend, Kemp Dejvid, mirëmbaheshin fshehtësisht nga një skuadër elitë oficerësh, nën emrin Njësia Administrative e Marinës. Për një moment, u mendua edhe rikonfigurimi i një nëndetëseje Polaris, të cilës do t'i hiqeshin tubat e predhave për të sajuar një postë komande nënujore për presidentin.

Në një vend të fshehtë në Shtëpinë e Bardhë ndodheshin urdhërat e Aizenhauerit për raste krize, të firmosura tashmë, përfshirë disa që vendosnin liogjin e luftës. Nën zyrën e Beach në Krahun Lindor të Shtëpisë së Bardhë ndodhej bunkeri presidencial, i pajisur me ushqime, pajisje të sofistikuara komunikimi dhe fenerë, që do të përdoreshin në rastet e kalimit nëpër rrënoja. I ngarkuar me mbajtjen ebunkerit ishte një oficer i ri që quhej Ulliam Krou, më vonë Shef i Shtabit të Ushtrisë.

Si ushtarak, Presidenti kishte shumë pak iluzione në lidhje me planet e "ditës së fundit të botës". Një memo sekrete e Shtëpisë së Bardhë e vitit 1956, mban të rregjistruar qortimin e tij kur një Sekretar i kabientit vërejti se 450 vetë ishin evakuar krejt pa probleme gjatë një stërvitjeje. Aisenhauer "i kujtoi kabinetit se në një situatë reale, këta nuk do të jenë njerëz normalë - do të jenë të frikësuar, do të jenë histerikë, do të jenë absolutisht 'të çmendur'. Do të na duhet të përgatitemi për njerëz 'të çmendur".

Ai paralajmëroi Kabinetin që të mos përfshihen në detaje burokratikë. "Kush do të varrosë të vdekurit?" pyeti Aisenhauer. "Ku do t'i gjejmë mjetet?" Më vonë, ai vërejti se "do të na duhet të drjeojnë kazanë supe - do të na duhet të kujdesemi për një popullsi krejt të shastisur". Ai i trembej anarkisë. "Qeveria që do të kërkojë një lloj vazhdimësie në një situatë të tillë, do të jetë si njeriu me një sy në tokën e të verbërve", përfundonte memoja e Shtëpisë së Bardhë.

Posta duhet të vazhdojë

Sot, çdo agjenci federale ka një plan që hyn në veprim në rast të një sulmi bërthamor, secili pjesë e një programi qeveritar mbijetese i cili është zhvilluar nëpër dekada, nën drejtimin e Presidentit, këshillit Kombëtar të Sigurisë si dhe disa agjenci krizash, mes tyre Agjencia Federale e Menaxhimit të Krizave. Detyrat për kohë lufte janë 6ë parashtruara në Kodin për Rregullat Federale të Emergjencës, një "liubër" me qindra faqe, shumica të hartuara në vitet '60 dhe '70. "Plane Veprimi" specifikë ndodhen në zyrat e agjencive, dhe ata do të implementohen nga zyrtarë në ekzil bërthamor. Planet e sotëm mbështeten tek bollëku. Nëse një vendstrehim fshihet nga faqja e dheut, të tjerë e zëvendësojnë. Zyrtarët janë të ndarë në tre ekipe - Alfa, Bravo dhe Çarli. Një ekip qëndron në zyrat qëndrore; dy të tjerat rivendosen në vendtsrehime të ndryshëm.

Në sfondin e një holokausti bërthamor, planet shpoesh herë shkelin kufirin mes maturisë dhe absurditetit. Kushtet e Komisionit Shërbimeve Civile në raste krizash parashikojnë mes të tjerash: "Të punësuarit që kanë vdekur do të konsiderohen në lejë administrative, deri në datën e raporetuar të vdekjes". Një rregull i Shërbimit Postar, aktivizuar në raste sulmesh bërthamorë, do të pezullonte nevojën për pulla poste në zarfa si dhe kartolina që dërgohen në zonat e shkatërruara. Dërgesat speciale do të eleminoheshin në të gjithë sistemin, përveçse për dërgesat e ilaçeve dhe veshmbathjeve.

Shumë plane janë hartuar edhe për shpëtimin e ekonomisë në rast të një sulmi bërthamor. Rregullat e departamentit të Thesarit kërkojnë që bankat të qëndrojnë të hapura në orët e zakonshme, por i lejon ato të kufizojnë tërheqjete parave për të mos lejuar grumbullimet. Thesari do të mbikëqyrë gjithashtu stabilizimin e cmimeve për pagat dhe qeratë pas sulmeve. Një direktivë e vitit 1972 thotë se janë bërë marrëveshje të mëparshme me kompani në zonat që nuk janë shënjestruar për të printuar çeqe. Departamenti i Punës dhe Shteti i Nju Jorkut firmosën një marrëveshje në vitin 1971 që siguronte "gatishmëri për stabilizim ekonomik në rast sulmi bërthamor". Korporata Federale e Sigurimit të Depozitave u kërkonte "punonjësve të bankave të raportonin në rast të një situate pas një sulmi bërthamor në Bankën Federale të Rezervës më të afërt, aty ku mund të asistonin për rindërtimine sistemit bankar".

Në fakt, Bordi i rezervës Federale ka qenmdrën e vet të grumbullimit në rast sulmi bërthamor në Kulpeper. Në vitet '80, hapësira e madhe e qendrës kishte një sasi të paimagjinueshme parash kesh, që do të përdoreshin për t'i dhënë shtysë ekonomisë së SHBA në vijim të një sulmi bërthamor. Tryezat në vendtsrehim mbanin emrat e zyrtarëve të FED që do të evakuoheshin. Një menu 30-ditore ushqimesh të ngrirë ishte përgatitur për t'u servirur. Ka madje edhe një tunel që do të përdorej për të vendosur ën temperatura të ulëta trupat e atyre që nuk mund të varroseshin deri sa të largohej rrezatimi.

Departamenti i Bujqësisë kishte edhe ai planin e tij për një progrtam racionimi pas një sulmi bërthamor, duek cakruar racionin e një civili mes 2000 dhe 2500 kalorish në ditë. Mes limiteve të përjavshëm të ushqimeve: shtatë pinta qumësht dhe gjashtë vezë. Administrata Federale e Autostradave do të përpiqej të mbronte motoristët "nga aksidentet në rast të një sulmi bërthamor". Departamenti i Strehimit dhe Zhvillimit Urban, në rregulloret me emrat e koduar "Asp", "bear", "Cat" dhe "Dog" parashtron qasjene Agjencisë për strehimin e miliona refugjatëve që do të zhvendoseshin në një rast sulmi bërthamor.

Strategët amerikanë të "ditës së fundit të botës" koordinuan gjithashtu lpanet e tyre të rivendosjes dhe prodhimit në rast sulmi me industrinë private, që konsiderohej jetësore për mbijetesën e kombit. Në prill 1970, për shembull, planifikuesit e emergjencave në Shtëpinë e Bardhë u bashkuam me drejtuesit e Standard Oil Co. Në Nju Jork Xhersi, për një stërvitje të përbashket ku simulohej një sulm bërthamor.Drejtuesit e lartë të Standard oil u mblodhën në një qendër emergjencash, që ndodhej disa dhjetëra metra poshtë atij që dikur quhej Depozita Bërthamore e Malit të Hekurt, pranë Hadsonit. Ndërtesa e mirëmbrojtur kishte salla, kuzhina si dhe më shumë se 50 dhoma fjetje për zyrtarët e lartë të kompanisë dhe familjet e tyre. Të dhëna shumë të rëndësishme të kompanisë depozitoheshin në ndërtesë dhe azhornoheshin çdo muaj.

Drejtues të kompanisë diskutonin me zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë se "si duhet të garantonin vazhdimësinë e drejtimit të korporatës, vlerësonin aftësinë mbijetuese... dhe ndërthurnin planet e kompanisë me ato të qeverisë". Zyrtarë të kompanisë u sprapsën kur kuptuan që në kohëra lufte, qeveria mund të merrte celësat e kompanisë. Më në fund, drejtuesit përgatitën një "plan të unifikuar emergjencash" dhe do të pajisjesin me radio-komunikime për vendstrehimin.

Pati gjithashtu plane për një zyrë kombëtare censure i quajtur Programi i Sigurisë së Informacionit në kohë Lufte. NJë zëvendës president i CBS, Teodor Kup kish rënë dakord që të ishte në krye të programit, dhe afro 40 drejtues civilë kishin rënë dakord të punonin në stafin e njësisë në kohë lufte. Një memo e brendshmne e qeverisë e vitit 1965 thotë se manuale dhe rregulla -për censurën ishin hartuar tashmë, si dhe ishte ngritur një qendër komunikimi me të gjithë pajisjet e nevojshme jashtë Uashingtonit. Të dhënat në mediq në vitin 1970 flisnin për ekzistencën e një censori kombëtar në pritje dhe ato çuan në shpërbërjen e kësaj njësie, por detyrat e saj iu ringarkuan në fshehtësi një tjetër pjese që një memo e brendshme e quan qeveria "hije".

Duke parë të ardhmen

Ndonëse rreziku i një lufte masive bërthamore ka rënë disi, shumë punonjës të qeverisë ende u duhet të kryejnë veprime të përgatitjes për fatkeqësi. Regjistri Federal boton një regjistër të përditshëm të verpimeve dhe vendimeve kryesore të qeverisë. Por në rast të një sulmi bërthamor, raportimi duhet bërë në Maunt Uedhër sid he duhet të botohet Rregjistri Federal i Emergjencave, i cili do të informonte publikun e mbijetuar në lidhje me rregullat në rast krize si dhe krijojë një kronikë të veprimeve në ditët pas sulmit. Eshtë shumë e rëndësishme të ketë kopje të asaj që ka ndodhur, për t'i patur kur të rikthehet normaliteti, pasd një apo 100 vitesh.

Pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, planifikuesit për fatkeqësinë e madhe të një sulmi bërthamor u angazhuan në nëj rivlerësim të skenarëve të krizës. Qendrat e vjetra i ripanë. Disa rezultuan të vjetëruara, të tjera nisën të përdoren për qëllime më të zakonshëm. Gjithashtu, u riekzaminuan rregulloret dhe detyrat. Por, ndërsa pjesëtarët e fundit të atij brezi planifikuesish largohen, ata e bëjnë këtë duke bërë thirrje për kujdes: Bashkimi Sovjetik mund t'i p[ërkasë historisë, por ka rreziqe të tjerë - përhapja e armëve bërthamore dhe rreziku i terrorizmit. "Ende nuk duhet mbyllur ajo dre dere", paralajmëron drejtori i parë i Maunt Uedhër, Leo Burasa. Bad Gallager, pasardhësi i tij preferon të citojë Platonin: "Vetëm të vdekurit e kanë parë fundin e luftës".